ÆРТЫККАГ М Æ Й
 РÆЗТ
Уæ чысыл хурыл цæуы дыууæ мæйы.
Райдайы хуызтæ кæрæ-дзийæ хицæн кæнын, фехъусы зæлтæм, хъæлæ-бамæ, музыкæмæ,
æндæр хъæлæбамæ йын ис æндæр æмæ æндæрхуызон реакци, равдисы йæ цин,
дыгъал-дыгъул кæны, зæрдиагæй хъазы. Тагъд хъазæнылдæр ныххæц-дзæнис йæ иу
къухæй.
Йемæ арæх хъазут, дзурут, хъæбыс æй кæнут. Йæ фынæй кæнынмæ йын дарут, куыд
уыцыиугъуызон ритуал, ахæм ахаст: азарут ын Ал-ло-лай, зæгъут ын хорз фынтæ
цæмæй фена æмæ йын акæнут уæздан пъа æмæ уыдæттæй сывæллон банкъардзæнис
фынæйафон ын кæй у, уый.
 СЫВÆЛЛОНМÆ
ЗИЛЫН
Бафæлварут æмæ йæ
фæцай-дагъ кæнут иу ранæй иннæ ран-мæ ракæн-бакæныныл. Сывæ-ллон куы райхъал уа
æмæ йæ бын хуылыдз куынæ уа, уæд æй уайтагъддæр æрхуссын кæнут уæ уæрджытыл, йæ
быны йын чысыл тас рæвæрут æмæ йын цыдæртæ дзургæ азарут -гæнæн ис æмæ уæм
байхъуса. Афтæ бакæнут, куы бахæры, уымæй 5-10 минуты фæстæ дæр. Ма уæ фæтæрсын
кæнæт фыццаг бавæлвæрдтытæ уын куынæ рауайой, уæд уый. Сывæллон цадæггай
фæцайдагъ уыдзæнис æмæ уе’рвылбонон æхсинæгæ дæр дзæвгар фæкъаддæр уыдзысты.
Æниу уыл уæ чысыл æххæстæй æрмæстддæр 2-3 азы фæстæ сахуыр уыдзæнис.
Сывæллонæн туалет аразут райсомæй æмæ изæрæй. Найут æй æрвылбон дæр кæнæ алы
дыккаг бон. Найæн ын ис хæдзары температурæ, æппын-къаддæр 180С куы уа, уæд
краны донæй.
Сывæллоны бон дыууæ сахаты атезгъо кæнын кæнут сыгъдæг уæлдæфмæ, фæлæ йæ
бахъахъхъæнут хуры комкоммæ тынтæй.
Кæд æмæ уæлдæфы температурæ ув 25-300С, уæд ын 8 сахатæй II-мæ I минут райсын
кæнут хуры фаннæ. Ацы рæстæг цадæггай скæнут 15 минуты онг.
Уææ зæрдыл бадарут уый æмæ сывæллоныл цалынмæ 10 мæйы сæххæст уа, уæдмæ йын
физикон фæлтæрæнтæ уадиссаг пайда ницы сты. Уымæ гæсгæ йæ хъæуы æрдзон
активондзинадыл цайдагъ кæнын. Æрхуссын æй кæнут йæ гуыбыныл æмæ афтæмæй
баххæссæт йæ цуры хъазæнмæ, йæ сæр уромæт хъæбысы куы уа, уæд. |
 |
 ДОХТЫРЫ
АМЫНДТÆ
Кæд уын чысыл дохтыр хосгæнæн массаж аразын рекомендаци кæны, уæд ын уый уæхæдæг
нæ, фæлæ хуыздæр у æмæ йæ саразын кæнат специалистæн.
Уæ зæрдыл дарут: нæй гæнæн æмæ сывæллоны ратил-батил кæнат.
Гуырæн хæдзары уæ чысылæн арæзт æрцыдис тарнизы ныхмæ дзуарæфтыд (бецеже) 2
мæйдзыдæй та арæзт хъуамæ 'рцæуа хъихъгæнаг хуыфæджы дифтеритеранусийы æмæ
полиомиелиты ныхмæ вакцина. Вакцинацийы бонмæ сывæллон хъуамæ уа æнæниз. Кæд æмæ
йæм уæ зæрдæ истæмæ фехсайа, уæд æй зæгъут дохтырæн, кæд дзуар бафтауыны фæстæ
кæд сывæллонæн йæ тæвд схиза уæд ын радтут парацетамол (хуыздæр у цырагътæ). Кæд
æмæ йæ сæвæрут хъармгæнæн.
Вакцинацийы бон ын нæй ныннайæн.
Ма фæзивæг кæнут, вакцинацийы фæрцы махæй бирæтæ фервæзтысты тæссаг
фæрынчынæй!
Æмæ ма ноджы иу нысаниуæгджын информаци – ноггуырдæн йæ сæры кæхцы ис стæг, чи
нæма ссис цалдæр ахæм бынаты-æргъиу. Уыдонæй стыр æргъиу ис ных æмæ тенкайы
'хсæн. Стæджытæ æргъиуæй иугæнæн бынты йæ ас, у индивидуалон æмæ чи ивы, ахæм
æмæ гæнæн ис æмæ пульсаци кæна зæрдæйы куыстимæ.
4 мæйæ 18 мæймæ кары сывæллонæн йæ уыцы æргъиу куынæ сыстæг уа, уæд æнæмæнг
консультаци райсут педиатрæй. Афтæ ма, æнæмæнг, хæгъут дохтырæн кæд æмæ æргъиуты
пульсаци цæхгæр фæфылдæр уа (уæлдайдæр та фынæймæ æмæ куы улæфа, уæд).
Фæстæмæ ма аргъæвут невропотологмæ визит, кæд æмæ: сывæллонæн йæ къабæзты
æмхуызон тых нæ уа, йæ сæр цырд стыр кæна, йæ бæрзæй иуæрдæм
здыхт уа, æгæр пассивон кæнæ æгæр æндыгъд куы уа.
Бацæут хирургмæ, кæд æмæ сывæллонæн йе 'взаджы змæлдæн къуылымпытæ уа, æвзаг нæ
хицæн кæна мылытæй (цыбыр идонгонд) йæ бикъы цур ис схæмпус, æнгуылдз рывæргæйæ,
æнцонæй сраст вæййы (бикъы цæлмартæн).
Сывæллонæн мæйы кæрон йæ ас хъуамæ фæфылдæр уа 3 см. æмæ йæ уæз та 600 граммы.
|
